اضطراب کودکی چیست؟

 اختلالات اضطرابی یکی از رایج ترین مشکلات سلامت روانی است که کودکان و نوجوانان را نشانه رفته. اما اکثر قریب به اتفاق آنها به متخصصان سلامت روان مراجعه نمیکنند. اختلالات اضطرابی دوران کودکی به کرات مورد بی توجهی قرار میگیرد و اضطراب کودک را به حساب خجالتی بودن؛ عدم همکاری یا شکایتش به دلیل دوری از خانه در نظر میگیرند. کودکان مضطرب با نگرش کمال جویانه مسایل تحصیلی و آموزشی خود را دنبال میکنند زیرا آنها تمایل شدید به پذیرش در گروه همسالان دارند. این کودکان در جست و جوی همیشگی تایید همسالان؛ معلمان و بزرگسالان هستند. اختلال های رفتاری ویرانگر آنها باید در دوره کودکی مورد بررسی و تشخیص قرار بگیرد زیرا با افزایش اینگونه رفتار ها مشکلات آنها در خانه و مدرسه دوچندان میگردد. اضطراب کودکی درمان نشده به مشکلات عاطفی و روانی عمیق در بزرگسالی مبدل میگردد.

 

نشانه های اختلالات اضطرابی چیست؟

اضطراب و نشانگانی چون نگرانی شدید؛ برانگیختگی فیزیولوژیک؛ شکایات روان تنی و دوری گزینی بیش از حد از موقعیت های خاص را به همراه دارد. این کودکان حساس بودن بیش از حد؛ عزت نفس پایین و صلاحیت اجتماعی ضعیف دارند. گاهی با آنکه بسیار درس میخوانند نتیجه آنچنان مطلوب نمیگیرند.

 

پیامد های  اختلالات اضطرابی کدام است؟

اختلالات اضطرابی در دوران کودکی نه تنها به آشفتگی و نگرانی کودک منجر میشود بلکه مشکلاتی را نیز برای اعضای خانواده به همراه می آورد و روند فعالیت های روزمره خانواده را با مشکلاتی مواجه می کند. این استرس ها به ویژه در صبح قبل از رفتن کودک به مدرسه آغاز می شود. کودک معمولا با شکایت های جسمانی به دلیل ترس از حضور در مدرسه؛ تمایلی به رفتن به کلاس درس را ندارد.

 

عوامل ایجاد اضطراب کودکی چیست؟

پژوهش های متعددی از متغیر های بیشماری به عنوان علل ایجاد یا ماندگاری اضطراب دوران کودکی نام میبرندکه شایع ترین آنها عوامل زیست شناختی( یعنی وراثت) و خانوادگی( یعنی تنش ها یا مشاجرات خانواده و...) و اجتماعی (مثلا فشار های خاصی که بعضی از مدارس به کودکان می اورند) است. از طرفی دیگر یکی از علل مهم اضطراب کودکان ؛ والدین مضطرب است. در کل اضطراب؛ افسردگی یا هر گونه اختلالات والدین بیش از آنچه تصور کنیم روی کودکانمان تاثیر میگذارد. سطح بالای اضطراب در والدین به عدم شکل گیری مناسب مهارت های سازگاری در آنها منجر میشود و همین تعامل های پر استرس و اضطراب را نیز به فرزندان خود انتقال میدهند.

 

درمان اختلالات اضطرابی به چه صورت است؟

معمولا از درمان شناختی - رفتاری استفاده میشود به این صورت که به کودکان مهارت های مورد نیاز جهت سازگاری با موقعیت های دشوار و کنترل اضطرابشان را آموزش میدهند. همچنین کودکان تشویق میشوند مهارت های دیگری را به عنوان تکالیف خانگی در خانه انجام دهند.

در نهایت شما میتوانید به کمک یک درمانگر خوب این برنامه های درمانی را انجام دهید و به بهبود کامل فرزندتان کمک شایانی کنید.

 

نویسنده: زهراسادات میرشجاعی

          مشاور خانواده

اختلال اوتیسم یک معلولیت رشدی فراگیر است که از بدو تولد همراه کودک است اما ممکن تا قبل از ۳ سالگی پنهان باشد و بعد از ان کم کم نشانه های خود را بروز دهد. اوتیسم جزو اختلال های نافذ رشد است بدین معنا که با اختلال شدید در زمینه های رشدی کودک مانند مهارت های تعامل با دیگران و همینطور رفتار های عجیب و غریب همراه است. این اختلال پیش از ۳ سالگی اغاز میشود و شیوع ان ۴ تا ۵ برابر در پسران بیشتر است.

ویژگی های تشخیصی اوتیسم چیست؟

اختلال در ارتباطات کلامی و غیر کلامی

ناهنجاری هایی در تولید سخن مثل استفاده از ضمیر او به جای من؛ استفاده زیاد از کلمات تکراری؛  تکرار یک سری واژه های نامفهوم و مشابه اینها

تمایل به یکسری فعالیت های تکراری و کلیشه ای  مثل ردیف کردن یا قطار کردن اشیا

 

خانواده های دارای فرزندان اوتیسم چه احساساتی را تجربه میکنند؟

اوتیسم در خانواده فراتر از یک رابطه است که نیاز به تصحیح داشته باشد.اوتیسم مانند سایر ناتوانی های رشدی در کودکان؛ والدین را با مشکلات متعددی روبه رو میسازد.مشکلاتی که سایر افراد جامعه هرگز با اشنا نیستند. والدین مجبورند که به تنهایی مشکلات را حل کنند.برای مثال هدف از زندگیشان ان چیزی نیست که انها میخواهند. والدین احساسا متفاوت و عجیب غریب بودن و درد میکنند.انها تصور میکنند که داشتن یک کودک عادی نمادی از عضویت در جامعه است.به همین دلیل  اغلب خودشان را متفاوت از جامعه میدانند. این احساسا از طرق فرار پی در پی از سایر افراد جامعه خود را نمایان میسازد. بعضی دیگر از والدین به دلیل اینکه بیشتر وقتشان را در تلاش برای کنترل رفتار های کودکشان صرف میکنند احساسا جدایی کرده و از خویشاوندان دوری میکنند. اینگونه مشکلات و بسیاری از مشکلات دیگر ممکن است همسران را به طلاق؛افسردگی؛ اضطراب و حتی توانایی کم برای ارضای نیاز های کودکانشان سوق دهد. صحبت با متخصصان و همچنین خانواده هایی که تجربه های یکسانی داشته اند به انها در حل مشکلاتشان بسیار کمک میکند.

 

چرا ما خانواده های دارای فرزند اوتیسمی نیاز به اموزش داریم؟

 باید گفت که پذیرش این اختلال برای والدین بسیار دشوار است. انها نمیدانند واقعا چه  اتفاقی افتاده است یا دقیقا چه کارهایی باید انجام دهند. اما در واقع خانواده مهم ترین نهادی است که کودک اوتیسمی بااتکا به ان میتواند خدمات ارزشمندی را دریافت کند. خانواده های کودکان اوتیسمی به کمک اموزش های مخصوص کمک های بسیاری میتوانند به فرزندانشان بکنند. مهم تر از همه اگاهی والدین از اهداف اموزشی کودکشان؛ امید های نوینی را در ذهن انها ایجاد میکند و عزم انها را در دستیابی فرزندشان به اهداف اجتماعی و تحصیلی استوار تر میکند.

 

انواع برنامه های اموزشی والدین چیست؟

برنامه های اموزشی والدین اوتیسمی ۴ نوع میباشد که هر کدام مزایا و معیبی دارند ولی برنامه چهارم که در ذیل خواهد امد یک برنامه جامع با بیشترین مزایا است.

۱. برنامه فردی: این برنامه معمولا بر اساس رابطه ی درمانی با یک مشاور است.

۲. برنامه فردی مرتبط با مدرسه: این برنامه امکان اجرای برنامه های خانگی را در زاستای برنامه های مدرسه فراهم میکند

۳برنامه گروهی نامرتبط با برنامه درسی: گروه های والدین دارای شرایط یکسان جدای از مدرسه با یکدیگر برنامه های مشترکی را برگزار میکنند

۴. برنامه گروهی مرتبط با برنامه مدرسه کودک:  این برنامه موثر ترین و کارامد ترین شیوه ی کار با کودک و خانواده است.در این جور برنامه ها خانواده ها اطلاعات مورد نیاز را یکجا با هم دریافت میکنند و ارتباط گروهی خانواده ها با یکدیگر امکان حمایت های عاطفی را برایشان فراهم میکند. به عنوان مثال مهارت های بازی ای که به کودک در مدرسه اموزش داده میشود به خانه انتقال می یابد.

 

نویسنده: زهرا سادات میرشجاعی‪

           مشاور خانواده

هر خانواده ای خود را برای تغییراتی که متاثر از به دنیا امدن فرزند جدید است اماده میکند. هر چند برخی از پیش فرض هایی که انها برای اماده سازی دارند همیشه هم چندان درست از اب در نمی اید! به هر حال با به دنیا امدن کودک؛والدین به تدریج با دنیای واقعی و رخداد های ناشی از آن اشنا میشوند. حتی پیش از به دنیا امدن کودک بودجه های خانواده تغییر می یابد؛مسوولیت های والدینی به تدریج ایجاد میشوند و چه بسا ارایش خانه و زندگی هم به  دلیل مهمان تازه وارد دستخوش تحول گردد. همیشه به دنیا امدن کودک با اثرات غیر قابل پیش بینی همراه است اما زمانی این تاثیر  بسیار عمیق و دردناک خواهد بود که کودک همراه یک ناتوانی به دنیا بیاید و یا اینکه در دوران کودکی و نوجوانی خود دچار یکی از مشکلات رفتاری گردد به گونه ای که اینده ی اورا تحت تاثیر قرار دهد.

تولد هر کودکی با نیاز های ویژه یا اختلال های رفتاری مشکلات متعددی را برای والدین به همراه دارد. هر نوع از ناتوانی و هر کودکی منحصر به فرد است. هر ناتوانی چالش های خاص خود رادارد. اما پژوهش نشان میدهند که والدین برای پذیرش نهایی ناتوانی یا مشکل فرزند خویش فرایندی چه بسا مشابه با سایر والدینی از این دست تجربه میکنند.

هنگام اگاهی یافتن از نیاز های ویژه فرزند؛ اکثر والدین به شیوه های کمابیش مشابه واکنش نشان میدهند. یکی از اولین واکنش ها انکار میباشد " این رخداد نمیتواند برای فرزند من اتفاق بیفتد؛این برای خانواده ما بسیار بغرنج است". این واکنش با سرعت هرچه تمام  تر با خشم ادغام میگردد. خشم نیز میتواند روابط زن و شوهر را خدشه دار سازد یا بر روابط با سایر اعضای خانواده تاثیر سوء داشته باشد.  ترس واکنش بعدی است.مردم غالبا از ناشناخته ها بیشتر میترسند تا از شناخته ها.داشتن اطلاعات از چشم انداز های اینده کودک میتواند اسان تراز عدم اطمینان و نااگاهی باشد. به هر حال ترس از اینده مساله مهمی است.چه اتفاقی برای فرزندم رخ خواهد داد؟ایا او قادر خواهد بود مدارج تحصیلی را به خوبی طی کند؟ همچنین ناشناخته های دیگری هم وجود دارند که به ترس منجر میشوند…این ترس ها میتواند والدین را مستاصل سازد. سپس احساس گناه اغاز میشود. نگرانی و احساس گناه درباره اینکه ایا والدین مقصر این اتفاق اند؟ ایا در گذشته گناهی انجام داده ام که مستحق چنین امری شده ام و…

در هر حال داشتن کودک با نیاز های ویژه یا فرزندی با مشکلات ویژه به بروز هیجان های منفی در خانواده و بسیاری درگیری های دیگر منجر میشود. اما تحقیقات نشان داده است که نقش والدین به عنوان متحول کنندگان اساسی زندگی فرزندشان نه یک داستان و نه یک مقوله ی حیرت اور است. والدینی که پس از تشخیص مشکل فرزندانشان به مشاوره و دریافت اموزش های جدی رجوع میکنند و با عشق و حوصله برای تربیت و رشد فرزندانشان زمان میگذارند حتما حتما به فرزندان خود کمک های شایانی در زمینه های مختلف و در تمامی مراحل مختلف خواهند کرد.

در ادامه مقالاتی  برای کمک به اموزش خانواده ها در زمینه های  اوتیسم؛ اضطراب کودکی؛رفتار های امتناع از مدرسه ؛بی توجهی؛ اختلالات خوردن و …انتشار خواهیم داد. و صمیمانه در کنار تمامی والدین صبور و مهربان سرزمینمان خواهیم بود

 

نویسنده: زهرا سادات میرشجاعی

برگرفته از کتاب طرح ها و الگو های خانواده درمانی و اموزش والدین